Ba vấn đề cơ bản về tài chính công ty được xem xét trong điều kiện suy thoái kinh tế

Về mặt chiến lược tài chính, bất kỳ nhà quản trị tài chính nào cũng phải giải quyết ba vấn đề cơ bản sau nhằm đảm bảo hai mục tiêu :  (1) Phát triển bền vững, (2)  Quản trị hiệu quả các rủi ro tác động đến doanh nghiệp. Đó là :

  • Chính sách đầu tư nào là phù hợp với chiến lược công ty?
  • Với chính sách đầu tư này thì cơ cấu nguồn tài trợ nào là tối ưu. Cơ cấu nguồn tài trợ được hiểu là tỷ lệ nợ / vốn chủ sở hữu.
  • Và cuối cùng,  với chính sách đầu tư và cơ cấu vốn đã được chọn thì chính sách trả cổ tức sẽ như thế nào?

 

Trong thời kỳ khủng hoảng tài chính và nền kinh tế toàn cầu suy thoái như hiện nay, ba vấn đề cơ bản này càng phải được các nhà quản trị điều hành quan tâm hơn. Có thể thấy các công ty lớn được niêm yết trên trên trung tâm giao dịch chứng khoán đều có những báo cáo lỗ trong quý IV / 2008 và điều đó đã dẫn đến kết quả hoạt động không tốt trong toàn năm 2008 . Điều này đã làm cho việc quyết định đầu tư của các nhà điều hành ngày càng trở nên khó khăn hơn. Hàng loạt các câu hỏi về đầu tư cho trong năm 2009 được đặt lên bàn các nhà quản trị : Việc tiếp tục đầu tư để năng cao năng lực chờ đón cơ hội thị trường phục hồi năm 2010 hay giảm mức đầu tư để tránh tiếp tục lỗ trong năm 2009? Nếu chọn việc tiếp tục đầu tư thì đâu là nguồn tài trợ trong điều kiện rủi ro về thị trường tín dụng và sự khó khăn của thị trường chứng khoán? Sử dụng đòn bẩy tài chính liệu có làm “trầm trọng” thêm tình hình hoạt động kinh doanh hay không? Chọn việc trả cổ tức cao hay việc giữ EPS cao? Và trên thực tế đây là những câu hỏi “rất khó tìm ra câu trả lời” cho các nhà quản trị điều hành. Đặc biệt là trong bối cảnh suy thoái kinh tế như hiện nay.

Sự không rõ ràng trong chính quá trình quản trị đầu tư cũng như cơ hội trên thị trường đã gây nhiều khó khăn cho hoạt động đầu tư trong doanh nghiệp . Trên thực tế, hầu hết các công ty niêm yết không có một chính sách đầu tư cho phát triển bền vững rõ ràng. Cuối năm 2006 đầu năm 2007, khi mà thị trường chứng khoán tăng trưởng mạnh thì hầu hết các công ty đều đặt các tài sản doanh nghiệp vào các cổ phiếu với mong muốn thu được lợi nhuận cao bất chấp các rủi ro. Điều này là tất yếu khi mà công ty không có chính sách đầu tư rõ ràng để ràng buộc các nhà quản trị phải sử dụng đúng các tài sản công ty. Các nhà điều hành, với mong muốn tối đa hóa lợi ích của mình, thường sẽ đặt tài sản của công ty vào các hạng mục đầu tư có tỷ suất sinh lời cao mà khộng quan tâm đến rủi ro. Vì tỷ suất sinh lời cao đồng nghĩa với hiệu quả hoạt động tốt và dẫn đến phần thưởng nhiều cho các nhà điều hành. Chính sách đầu tư không rõ ràng còn được thể hiện thông qua sự “tùy tiện” của các nhà điều hành trong quyết định đầu tư. Cụ thể như trong tờ giải trình trước Đại hội cổ đông của một Ngân hàng thương mại cổ phần, thì cơ sở cho hoạt đồng đầu tư mở rộng thêm các chi nhánh lại dựa trên một văn bản pháp luật thay vì dựa trên tính hiệu quả của hoạt động kinh doanh và sự thay đổi của thị trường. Điều này thật khó chấp nhận cho cổ đông vì họ đang bỏ tiền / tài sản của mình để các nhà quản trị đầu tư sử dụng chúng không vì lợi ích của cổ đông.

Hơn thế nữa, thị trường trong năm 2009 vẫn được dự báo là còn gặp nhiều khó khăn do nền kinh tế toàn cầu tiếp tục suy thoái. Các doanh nghiệp, vốn trước đây không có một chính sách đầu tư rõ ràng, lại càng gặp khó khăn cho quyết định đầu tư của mình trong năm 2009. Có những danh mục đầu tư được các nhà điều hành lên kế hoạch vào năm 2007 nhưng khi bắt đầu hoàn thành vào cuối năm 2008  thì được doanh nghiệp thông báo là phải cắt giảm hoặc trì hoãn để phù hợp với tình hình kinh tế. Đa phần các dự án này đều không phải là hoạt động kinh doanh chính hoặc không phải là những dự án bổ sung năng lực cốt lõi cho doanh nghiệp. Ngoài ra, hoạt động đầu tư cho các năng lực cốt lõi không được chú trọng trong những năm qua khiến hầu hết các nhà quản trị và điều hành dường như mất đi công cụ để theo dõi quá trình phát triển hoạt động đầu tư. Một dự án đầu tư vào hệ thống thông tin nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của một ngân hàng thương mại cổ phần đã được Đại hội cổ đông thông qua năm 2007 tuy nhiên cho đến nay dự án này vẫn ở trên giấy.

Tăng cường khoản tài trợ bằng tín dụng ngân hàng có thể là con dao hai lưỡi. Chính sách kích cầu thông qua hỗ trợ lãi suất của Chính phủ được cộng đồng doanh nghiệp hoan nghênh. Và trên thực tế hầu hết các doanh nghiệp đang muốn tăng cường tài trợ hoạt động đầu tư của mình thông qua các khoản tín dụng ngân hàng. Về mặt lý thuyết, trong điều kiện nền kinh tế khó khăn, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp thấp thì việc sử dụng nhiều khoản nợ tín dụng sẽ càng làm giảm lợi nhuận trước thuế (Earning after taxes – EAT) của doanh nghiệp so với doanh nghiệp ít sử dụng nợ do hiệu ứng của đòn cân nợ. Vì thế có một nguyên tắc thực hành rằng “khi nền kinh tế rơi vào suy thoái thì nên  hạn chế việc tăng nguồn vốn bằng nợ để tránh việc càng làm trầm trọng thêm nguồn lợi nhuận trước thuế”. Hơn thế nữa việc tăng nguồn tài trợ bằng nợ có thể ảnh hưởng đến giá trị của công ty. Khi tăng nợ tín dụng hơn, công ty sẽ chịu thêm rủi ro về tài chính. Và nhà đầu tư sẽ yêu cầu công ty tạo ra nhiều lợi nhuận hơn để bù đắp rủi ro này.  Nếu công ty không có khả năng tạo ra lợi nhuận nhiều hơn thì công ty sẽ trở nên kém hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư trong trường hợp mà thị giá của công ty không được điều chỉnh xuống để phản ánh rủi ro mà công ty đang chịu. Và trên nguyên tắc các nhà lý thuyết tài chính đã chứng minh được rằng khi tăng nguồn tài trợ lên quá mức thì chỉ số P/E (price / earnings) giảm nhanh hơn so với việc tăng EPS (earnings per share) và điều này đồng nghĩa với giá trị vốn của doanh nghiệp đang giảm. Vì thế các doanh nghiệp muốn tận dụng việc tài trợ thông qua nợ thì cần phải cân nhắc đến khả năng chịu đựng rủi ro đến lợi nhuận trước thuế và sự giảm sút giá trị của công ty-điều mà không nhà đầu tư/cổ đông chấp nhận được.

Chính sách cổ tức hợp lý – Tiến thoái lưỡng nan. Với chính sách đầu tư và cơ cấu vốn hợp lý đã được lựa chọn thì dường như công việc của nhà điều hành về phân phối cổ tức sẽ dễ dàng hơn. Về mặt nguyên tắc điều hành thì nhà quản trị có thể chọn một trong hai chính sách phân phối cổ tức sau : (1) chi trả cổ tức cao hôm nay và đổi lại sẽ lại giảm sự tăng trưởng EPS trong tương lai; (2) chi trả cổ tức thấp hôm nay để có được sự tăng trưởng EPS trong tương lai.  Trong điều kiện kinh tế suy thoái như hiện nay, các doanh nghiệp vẫn không chứng minh được có nhiều cơ hội đầu tư thì việc chi trả cổ tức cao bằng tiền cho cổ đông dường như hợp lý nhất để đảm bảo quyền lợi cổ đông. Tuy nhiên với việc chi trả như thế sẽ khiến doanh nghiệp không có được lượng tiền mặt cần thiết cho các cơ hội đầu tư xuất hiện trên thị trường khi nền kinh tế bắt đầu phục hồi. Về mặt lợi ích cổ đông, việc chi trả cổ tức cao có thể dẫn đến thuế thu nhập cá nhân sẽ cao và có thể họ sẽ chọn để nhận ít cổ tức hơn để đảm bảo có sự tăng trưởng tốt EPS trong tương lai. Vì thế trong điều kiện hiện nay, thì việc chọn một chính sách phân phối cổ tức phù hợp là rất khó khăn. Điều này đòi hỏi các nhà điều hành cần phải xem xét thận trọng các yếu tố về mức đầu tư, cơ cấu vốn, tình hình thị trường, chính sách thuế và quan trọng là sự đánh đổi với tỷ lệ tăng trưởng EPS trong tương lai.

Ba vấn đề trên được xem là rất cơ bản cho bất kỳ nhà điều hành tài chính nào. Trong điều kiện kinh tế suy thoái như hiện nay, đòi hỏi các nhà điều hành cần phải xử lý một cách hợp lý ba vấn đề trên. Trên thực tế các vấn đề này thường được quản lý một cách riêng lẻ và không đồng bộ. Tác giả đề nghị các nhà quản trị tài chính nên quản lý ba vấn đề này một cách hệ thống theo trình tự sau:

  1. Dự đoán được nhu cầu vốn đầu tư của công ty
  2. Lên kế hoạch nhằm xử lý cơ cấu nguồn tài trợ nợ / vốn chủ sở hữu
  3. Thực hiện phân tích sự tăng trưởng cổ tức trong điều kiện nhu cầu vốn và cơ cấu nguồn đã được xác định.
  4. Đánh giá lại các bước trên khi thị trường thay đổi

 

Với cách đề nghị trên, tác giả tin rằng các nhà điều hành & quản  trị sẽ không còn “lúng túng” trong các hoạt động đầu tư của mình,có thêm công cụ để theo dõi hoạt động này và chủ động được khi có cơ hội thị trường xuất hiện.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s


%d bloggers like this: